1. Wiadomości ogólne Owoce w znaczeniu sadowniczym i handlowym są to jadalne części roślin trwałych, utworzone przez zalążnie i inne elementy bezpośrednio do niej przylegające. Owoce roślin sadowniczych dzieli się na ziarnkowe, pestkowe, jagodowe i orzechy. Owoce ziarnkowe są to owoce nie tylko z rozrastają­cej się zalążni, ale też z nasady działek kielicha, płatków korony i pręcików. Owoce ziarnkowe — to owoce jabłoni, gruszy i pigwy. Owoce pestkowe — to owoce śliwy, czereśni, wiśni mo­reli i brzoskwini, powstałe z zalążni zapłodnionego kwiatu, cha­rakteryzujące się stwardzeniem wewnętrznej części zalążni stano­wiącej pestkę. Owoce jagodowe — to owoce roślin trwałych o miąższu miękkim. Zalicza się do nich owoce jagód, w którym w galareto­watej owocni znajdują się nasiona (np. porzeczki, agrest, wino­grona, żurawiny, borówki), ponadto zbiorowe pestkowce (maliny, jeżyny) oraz owoce rzekome (poziomki, truskawki). Orzechy, z punktu widzenia pomologicznego * — to owoce, w których część jadalną stanowi nasienie, a owocnia jest sucha, twarda i niejadalna (w sadownictwie: owoce orzecha włoskiego i leszczyny). + Pomologia jest to nauka o gatunkach botanicznych i odmianach roślin sadowniczych. • 10004037 Istnieje jeszcze wiele różnych podziałów owoców; ze względów towaroznawczych uwzględnia się podział na owoce letnie, jesienne i zimowe oraz podział ze względu na zastosowanie. Owoce letnie osiągają dojrzałość spożywczą w czerwcu, lipcu i sierpniu (wymieńcie takie owoce). Owoce jesienne osiągają dojrzałość konsumpcyjną we wrześniu, październiku i li­stopadzie, a zimowe w grudniu i miesiącach późniejszych, to jest w okresie przechowywania (wymieńcie takie owoce). W owocach użytkowanych do bezpośredniej konsumpcji'roz­różnia -się owoce deserowe i stołowe, a w użytkowanych pośred­nio — owoce kuchenne i przerobowe. Skład chemiczny owoców soczystych jest różnorodny Zależy on od stopnia dojrzałości, gatunku, odmiany, czynników klimatyczno-glebowych i warunków przechowywania. Skład che­miczny owoców soczystych jest następujący: zawartość wody w owocach waha się w granicach 80—90% węglowodanów przyswajalnych, w tym głównie cukrów prostych (glukozy, fruktozy) 5—10% — białka • 0,3—1,2% — tłuszczu 0,2—0,5% — błonnika (celuloza) — węglowodan nieprzy- swajalny przez organizm ludzki 0,2— ok. 4% — soli mineralnych , 0,4—0,7% — kwasów organicznych i substancji aromatycz- nych i innych, przyczyniających się do wartości zapa- chów o-smakowych i dietetycznych owoców 0,4 do ok. 2% — witamina C, prowitamina A niektóre witaminy z grupy B. Owoce soczyste są produktami niskokalorycznymi, ale odzna­czają się znaczną wartością biologiczną ze względu na zawartość witamin, soli mineralnych, kwasów organicznych i innych cha­rakterystycznych substancji (składników). Odmiennym składem chemicznym odznaczają się owoce suche (orzechy). Zawierają one znaczne ilości tłuszczu (ok. 50%), dużo substancji białkowych (ok. 17%); resztę składu chemicznego przy­pada na błonnik (3 do 5%), sole mineralne (ok. 2%), wodę (5— —15%) i inne składniki.