Ogólne wiadomości o zbożach Po licznych i wiekowych eksperymentach człowiek wybrał so­bie do uprawy tylko niektóre rośliny, głównie trawiaste o trwa­łych nasionach — ziarniakach, nadających się do przerobu na mąkę i kaszę. Te rośliny nazwano krótko zbożami. Zboża zalicza się do traw (rodzina traw). Jedynie gryka należy do rodziny rdestowatych. Ze względu jednak na użytkowanie jej owoców (ziarna) do produkcji kasz zalicza się ją również praktycz­nie do zbóż, czyli roślin zbożowych. W naszych warunkach gospodarczych wyróżnia się cztery zboża podstawowe, tj. żyto, pszenicę, jęczmień i owies oraz inne zboża, jak proso, kukurydzę i grykę oraz ryż wymagający specjalnych warunków klimatycznych u nas nie występujących. Ze względu na użytkowanie zbóż wyróżnia się zboża przemysło­we — przeznaczone do przerobu, zboża paszowe oraz zboża nasien­ne — zboża siewne. Obecnie podstawowymi kierunkami zużycia zbóż jest spożycie i spasanie, przy czym uwydatnia się w naszej gospodarce zbożowej stały wzrost zużycia zbóż paszowych. Tego rodzaju ewolucja struk­tury zużycia zbóż jest charakterystyczna dla krajów uprzemysło­wionych. i U nas, mimo wydatnego wzrostu produkcji zbóz, nie jesteśmy samowystarczalni i niedobory zbóż zmuszeni jesteśmy pokrywać w drodze importu. Z punktu widzenia gospodarczego jednak opła­ca nam się importować zboża, przeznaczając je przede wszystkim na zwiększenie rentownej produkcji zwierzęcej. W zbożach przemysłowych, spożywczych największą ilość sta­nowią zboża chlebowe (pszenica, żyto), które przerabiane są przez przemysł zbożowo-młynarski. Przemysł ten zajmuje się również kaszarstwem, w którym użytkowane są wszystkie zboża, z wyjąt­kiem żyta. Poza tym zboże jest surowcem przemysłu fermentacyj­nego i przemysłu koncentratów spożywczych. Zboże (ziarno zbóż) jako surowiec przemysłowy powinno być jednolite odmianowo, dojrzałe, suche, czyste, właściwie przecho­wywane i nie porażone chorobami praz szkodnikami. Trudnym zagadnieniem w gospodarce zbożowej jest przechowy­wanie ziarna zbóż. Nowoczesnym typem magazynów zbożowych są spichrze komorowe. Składają się one z właściwej części magazyno­wej, tj. komór składowych (silosów) i części roboczej, w której mieszczą się urządzenia do czyszczenia, suszenia ziarna zbożowego oraz inne urządzenia do transportu, zasypu komór itp. Wszystkie czynności w spichrzu komorowym są zmechanizowane, a najbar­dziej nowoczesne spichrze są zaopatrzone w zautomatyzowane urządzenia sterownicze i kontrolne. Ponadto nowoczesne spichrze komorowe wyposażone są w specjalne urządzenia do wietrzenia masy zbożowej. Przechowywanie zbóż, jako masy biologicznie ży­wej, nastręcza trudności, gdyż zachodzą w niej procesy biologiczne np. dojrzewanie pożniwne, oddychanie, zagrzewanie (samozagrze-wanie), a ponadto może się odbywać rozwój mikroflory. Dlatego też przechowywane zboże wymaga odpowiedniej pielęgnacji i nad­zoru oraz stosowania w miarę potrzeby różnych zabiegów, np. do­suszania, wietrzenia, doczyszczania, zwalczania szkodników itp.